Salon Internetowy Mareckiego Ośrodka Kultury

Nikifor Krynicki (Epifan Drowniak) (1895-1986)

Nikifor, a właściwie Epifan Drowniak (1895-1968) cieszy się dziś sławą jednego z największych malarzy naiwnych świata. Niezwykła jego twórczość jest zapisem własnego świata upośledzonego artysty, gdzie mieszają się poetycka obserwacja rzeczywistości (Nikifor był niezwykle wrażliwy na wizualną urodę świata) z bogatą fantazją i wyobraźnią Był obdarzony prawdziwym talentem i miał głębokie poczucie wewnętrznej wolności – był genialnym outsiderem..
Nikifor był Łemkiem; żył na pograniczu kultur i wyznań; nie znający ojca, wcześnie osierocony przez głuchoniemą matkę, żył w biedzie, poniżeniu i izolacji, pogłębianej jeszcze przez wadę wymowy; był analfabetą. Całe życie malował; malarstwo stało się dlań jedyną istotną wartością życia: sposobem komunikowania się ze światem i wyrażania genialnej (przecież ) wrażliwości. Od wczesnej młodości miał głębokie poczucie posłannictwa, przeświadczenie o swojej wyjątkowości (stąd na obrazkach umieszcza się między świętymi w cerkiewnym ikonostasie) ; swój los artysty traktował bardzo poważnie – uważał się za malarza zawodowego; opatrywanie obrazków pieczęcią „Nikifor – Matejko” wynikało z wysokiej samooceny własnej sztuki.
Nikifor namalował tysiące obrazków (i nie powtarzał się), które mogą być usystematyzowane w wyodrębnione okresy twórczości, zmieniające się, „oscylujące wokół jakichś jednolicie pojmowanych koncepcji lub zakresów tematycznych. Zestawione chronologicznie pozwalają śledzić, jak znaczną ewolucję przeszedł Nikifor na swej twórczej drodze (dojrzewaniu wizji), jak świadomie budował swój artystyczny warsztat; w pracach późniejszych pogłębia się obserwacja, doskonali kompozycja, a nade wszystko nabiera finezji gama kolorystyczna.
Malował krajobrazy przedstawiające rodzimą okolicę podgórską, drewnianą „pensjonatową „ architekturę Krynicy i okolic; w wieloplanowych widokach powtarzał motywy stożkowatych pagórków pokrytych romboidalną kratownicą lasów. Górskie pejzaże Nikifora urozmaicają zwykle malownicze cerkiewki lub kościoły ze strzelistymi wieżami, a także kręte tory kolejowe nad potokami wijącymi się wśród wzgórz. Malował też pejzaże znane mu z nieustających wędrówek po Polsce, zwłaszcza dworce (Krynicy, Przemyśla, Sanoka) i małe wiejskie stacyjki, a także rozmaite fragmenty miejskiej architektury (Krakowa, N.Sącza, Warszawy) z ulicami, placami, kościołami i pomnikami. Zachwycać mogą cykle architektury fantastycznej – niezwykłe rozbudowane wizje dziwnych, zmonumentalizowanych budynków i mostów. Ciekawe i pełne treści są sceny we wnętrzach kościelnych czy kuchni pensjonatowych (izb łemkowskich), jakichś urzędów, sklepów z postacią samego artysty .
W autoportretach przedstawia się jako kaznodzieja (napominający gest, księga), sędzia, kapłan, święty (jakby tworzenie urojonej autobiografii).
Nikifor był wielkim artystą , kreatorem i wizjonerem, ale i doskonałym obserwatorem, wrażliwym na wizualną urodę świata. Jest wyczulony na rytm – „porządek harmonijnych, powtarzających się rytmicznie form” (stąd w kompozycjach nie skrywa kolorami graficznego szkieletu).
Nikifor był znakomitym kolorystą, spotykamy u niego najzupełniej odkrywcze zestawienia barw, zawsze subtelnych, finezyjnych wręcz (bez brutalności czy drażniących oko kontrastów).

  źródło tekstu

bosz.com.pl/k-nikifor.html
lemko.org/lemko/nikifor/
ot-art.nl/Nikifor.htm
pl.wikipedia.org/wiki/Nikifor_Krynicki
arkady.com.pl/add2cart.php?product=416
antaba.pl/aukcje/mal_nikifor.php
beskid-niski.pl/index.php?pos=/lemkowie/biografie/nikifor
petulloartcollection.com/artistprofile.asp?refArtistID=38
culture.pl/pl/culture/artykuly/os_nikifor_krynicki
serwisy.gazeta.pl/cjg/1,31937,2821635.html