Marecki Osrodek Kultury

"Sonaty i fugi" Mikołaj Konstany Ciurlionis - malarstwo - reprodukcje

Galeria Mareckiego Ośrodka Kultury 10. V - 6. VI. 2009

10. V. 2009 w niedzielę o godz. 16.00 w Mareckim Ośrodku Kultury odbył się
WIECZÓR TRZECH MUZ - MALARSTWO, MUZYKA, POEZJA
- poświęcony MIKALOJUSOWI KONSTANTINASOWI ČIURLIONISOWI (1975-1911)
genialnemu malarzowi i cenionemu kompozytorowi litewskiemu, który dzieaięć lat mieszkał, studiował i tworzył w Warszawie, a zmarł w Pustelniku (dziś dzielnica Marek) po czternastomiesięcznym pobycie w sanatorium "Czerwony Dwór").

W programie m.in.:

- Słowo o M.K. Čiurlionisie - JADWIGA SIEDLECKA-SIWUDA, autorka pierwszej w Polsce monografii o Ciurlionisie "Ciurlionis. Preludium warszawskie" 1996 .

- Otwarcie wystaw: M. K. ČIURLIONIS - SONATY I FUGI - malarstwo (reprodukcje)
oraz połączonej z nią wystawy rysunku malarza i krytyka sztuki JACKA ANTONIEGO ZIELIŃSKIEGO,
(cykle: "SKAŁY i ŚWIATŁO", "PEJZAŻ SKALISTY") autora esejów i artykułów na temat twórczości M. K. Ćiurlionisa. Jacek A. Zieliński w 1975 roku, w setną rocznicę urodzin wielkiego Litwina zorganizował pierwszą w PRL wystawę reprodukcji jego obrazów.

- prelekcja JACKA ZIELIŃSKIEGO na temat "Nowy obraz przestrzeni w malarstwie M.K. Čiurlionisa".

- Koncert muzyki Čiurlionisa w wykonaniu znakomitej pianistki IRENY PODOBAS - pianino.

- Wiersze poetów litewskich o Čiurlionisie - wybór, tłumaczenie, recytacja - MIECZYSŁAW MIECZKOWSKI.

Komisarze wystaw: Jacek Antoni Zieliński i Hanna Klimecka

Zapraszamy do obejrzenia stron na naszym serwerze:
Relacja z wieczoru
Strona poświęcona M. K. Čiurlionisowi
Wystawa rysunków J. A Zielińskiego
Strona Jacka Antoniego Zielińskiego
Strona Jadwigi Siedleckiej-Siwudy

Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (Mikołaj Konstanty Čiurlionis) - biografia
Wielki malarz, grafik i  kompozytor litewski urodził się 22 września 1875 roku w Varenie (Orany), a dzieciń­stwo spędził nad Niemnem, w Druskienikach), gdzie jego ojciec był organistą. Kształcił się w Płungianach, Warszawie i  Lipsku. Trzecią część życia spędził w Warszawie. Zmarł 10  kwietnia 1911 roku po rocz­nym pobycie w sanatorium dla nerwowo chorych w Pustelniku pod Warszawą (obecnie Marki). Čiurlionis był wychowankiem Warszawskiego Instytutu Muzycznego, uczył się w klasie fortepianu (T. Brzezickiego i Antoniego Sygietyńskiego) i w klasie kompozycji (Zygmunta Noskowskiego); w tej drugiej specjalności uzyskał dyplom, a później uczył się kompozycji u profesorów: Antoniego Sygietyńskiego, Juliusza Stattlera, Zygmunta Noskowskiego. Po rocznym pobycie w Królewskim Konserwatorium Muzycznym w Lipsku w 1902 roku, gdzie studiował kontrapunkt u Salomona Jadassohna i kompozycję u Karla Reineckego, zmuszony był przerwać edukację muzyczną ze względu na śmierć dotychczasowego mecenasa i opiekuna, hrabiego Michała Ogińskiego z Plunge. Podczas pobytu w Lipsku rozwinęły się jego zainteresowania malar­stwem. Gdy wiosną 1904 roku rozpoczęła działalność Warszawska Szkoła Sztuk Pięknych, Čiurlionis wraz z najlepszym przyjacielem, Eugeniuszem Morawskim przenoszą się tam ze Szkoły Rysunkowej Jana Kauzika. Już wkrótce talent młodego litewskiego malarza został doceniony przez wykładowców szkoły - prof. Kazimierza Stabrowskiego, Konrada Krzyżanowskiego, Ferdynanda Ruszczyca, Karola Tichego. Artysta zdobywa nagrody na szkolnych wystawach plenerowych. Od 1905 roku prezentuje swe obrazy w Warszawie, Wilnie i Petersburgu. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują cykle: "Stworzenie świata", "Zima", "Zodiak". Čiurlionis tworzy obrazy z pogranicza symbolizmu przyciągające uwagę niezwykłością pomysłów, subtelnością "muzycznej" kolorystyki, autentyzmem plastycznej wypowiedzi, otwiera drogę ku abstrakcji. Dalej zajmuje się muzyką, przyłącza się do litewskiego ruchu odrodzenia narodowego, działa jako kompozytor i dyrygent chórów. Pod koniec 1906 roku przenosi się do Wilna (przebywa tam do 1909), gdzie uczestniczy w tworzeniu litewskiej kultury - muzyki, malarstwa, szkolnictwa. Organizuje wystawy, koncertuje, jest wiceprzewodniczącym Litewskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych. W 1908 roku Čiurlionis wyjeżdża do Petersburga, wiąże się tam z "kółkiem Aleksandra Benois" a także z grupą artystów "Mir Iskusstwa". Po powrocie artysty do Wilna w 1908 roku ukazuje się "Skowroneczek" - pierwszy zbiorek litewskich piosenek ludowych, opracowanych przez niego dla uczniów litewskich szkół. W tym okresie tworzy swoje najsłynniejsze cykle obrazów - Sonaty, Preludia i Fugi. Najbardziej znane cykle obrazów "muzycznych" noszą tytuły "Sonata gwiazd", "Sonata morza", "Sonata słoneczna", "Sonata wiosny". Ukoronowaniem twórczości jest obraz "Rex" (1909).
Liczne pośmiertne wystawy dzieł Čiurlionisa na Litwie i w Rosji nadają szeroki rozgłos jego imieniu; twórczość jego zyskuje miano genialnej (A. Benois). Uznanie, jakim cieszy się poza granicami swego kraju, słabnie nieco w okresie międzywojennym (obrazy wykonane pastelami i temperą, zgromadzone w Kownie, w muzeum jego imienia, ze względu na swoją nietrwałość nie docierają do wystaw na Zachodzie, gdzie już inne kierunki zyskały znaczenie). Ale od lat siedemdziesiątych XX stulecia rozpoczyna się fala szerokiego zainteresowania, nowych opinii i dyskusji, wysokich ocen. O  Čiurlionisie, jako odkrywcy "nowych kontynentów" i geniuszu mówią takie sławy jak Romain Roland, Bernhard Berenson, Jacques Lipchitz.  
Twórczość muzyczna artysty poza terenem Litwy jest zbyt mało znana. Spuścizna kompozytorska M. K. Čiurlionisa obejmuje poematy symfoniczne "W lesie" (1900-1901) i "Morze" (1903-1907), uwerturę "Kiejstut" (1902, partytura zaginęła), kantatę "De profundis" (1899), utwory chóralne i kameralne, a przede wszystkim fortepianowe. W tej ostatniej dziedzinie twórczości kompozytor wypowiedział się w sposób najbardziej oryginalny; styl jego charakteryzuje bimelodyka, nawrót do formy preludium i wariacji. Podkreślić tu należy znamienne, znaczne zdobycze twórcy w zakresie myślenia tonalnego i strukturalnego, jak też w sferze rytmicznej i brzmieniowej (serializm). To wszystko, a także głębia autentycznej ekspresji, nadaje niewielkim utworom Ćiurlionisa wartość nieprzemijającą i rangę w skali międzynarodowej.
W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się jeden obraz Čiurlionisa a w Krakowie kilka fluofort.

SPIS PRAC EKSPONOWANYCH NA WYSTAWIE (reprodukcje):

SONATA SŁONECZNA. Allegro. Tempera, papier, 1907, 63,1 x 59,5
SONATA SŁONECZNA. Andante. Tempera, papier, 1907, 63 x 58
SONATA SŁONECZNA. Scherzo. Tempera, papier, 1907, 60,3 x 57
SONATA SŁONECZNA. Finale. Tempera, papier, 1907, 63 x 59,7

SONATA WIOSENNA. Allegro. Tempera, papier, 1907, 72,8 x 62,8
SONATA WIOSENNA. Andante. Tempera, papier, 1907, 72,4 x 62,6
SONATA WIOSENNA. Scherzo.Tempera, papier, 1907, 72,8 x 62
SONATA WIOSENNA. Finale. Tempera, papier, 1907, 72,6 x 62,2

SONATA WĘŻA. Allegro. Tempera, papier, 1908, 61,2 x 71,5
SONATA WĘŻA. Andante. Tempera, papier, 1908, 60,5 x 71
SONATA WĘŻA. Scherzo. Tempera, papier, 1908, 60 x 70,5
SONATA WĘŻA. Finale. Tempera, papier, 1908, 62 x 72,7

FUGA. Z dyptyku "PRELUDIUM I FUGA". Tempera, papier, 1908, 62 x 73
FUGA. Z dyptyku "PRELUDIUM. FUGA". Tempera, papier, 1908, 62,2 x 72,6

PRELUDIUM. Z dyptyku "PRELUDIUM I FUGA". Tempera, papier, 1908, 62 x 73

SONATA LETNIA. Allegro. Tempera, papier, 1908, 72,5 x 62
SONATA LETNIA. Andante. Tempera, papier, 1908, 72,6 x 62,5
SONATA LETNIA. Scherzo. Tempera, papier, 1908, 72,6 x 62,1
SONATA LETNIA. Finale. Tempera, papier, 1908, 72,5 x 62

PRELUDIUM. Z tryptyku "FANTAZJA". Tempera, papier, 1908, 61 x 70,7
FUGA. Z tryptyku "FANTAZJA". Tempera, papier, 1908, 61 x 70,7
FINALE. Z tryptyku "FANTAZJA". Tempera, papier, 1908, 61 x 70,7

SONATA MORZA. Allegro. Tempera, papier, 1908, 73 x 63
SONATA MORZA. Andante. Tempera, papier, 1908, 73,1 x 62,2
SONATA MORZA. Finale. Tempera, papier, 1908, 73,2 x 6

PRELUDIUM. Tempera, papier, 1908

SONATA GWIAZD. Allegro. Tempera, papier, 1908, 72,2 x 61,4
SONATA GWIAZD. Andante. Tempera, papier, 1908, 73,5 x 62,5

REX. Tempera, płótno, 1909, 147,1 x 133,7